Işığın Yansıması
6. Sınıf Fen Bilimleri · Fencim Akademi
Bir aynada yüzümüzün belirgin görüntüsü oluşurken beyaz bir duvarda böyle bir görüntü oluşmaz. Buna rağmen hem aynayı hem duvarı görebiliriz. İki yüzey de ışığı yansıtır; farklı olan, yansıyan ışığın yönleridir.
Yansıma ve görme
Işığın bir yüzeye çarptıktan sonra geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir. Işık kaynağı olmayan bir cismi görmemiz için üzerine ışık düşmesi ve bu cisimden gelen ışığın gözümüze ulaşması gerekir. Göz, nesneyi görmek için ona ışık göndermez.
Bir yüzeye gelen ışığın tamamı her zaman yansımaz. Bir bölümü soğurulabilir; madde uygunsa bir bölümü içinden geçebilir. Yansıma, bu etkileşimlerden biridir.
Düzgün yansıma
Paralel gelen ışınlar düzgün bir yüzeyden yine birbirine paralel biçimde yansıyorsa düzgün yansıma oluşur. Düz ayna ve yeterince durgun su yüzeyi örnek olabilir. Belirgin görüntü oluşmasını sağlayan, yüzeydeki noktaların ışığı düzenli biçimde yönlendirmesidir.
Yüzeyin parlaması tek başına her koşulda kusursuz ayna görüntüsü oluşacağı anlamına gelmez. Yüzeyin düzgünlüğü ve gözlem koşulları önemlidir.
Dağınık yansıma
Pürüzlü bir yüzeye paralel gelen ışınlar farklı yönlerde yansır. Buna dağınık yansıma denir. Kâğıt, duvar ve birçok kumaş yüzeyinde bu tür yansıma görülür.
Dağınık yansıma sayesinde duvarı farklı yerlerden görebiliriz. Yansıtılan ışığın farklı yönlere dağılması, yüzeyde net bir ayna görüntüsü oluşmasını engeller. “Görüntü yoksa yansıma da yoktur” düşüncesi bu yüzden doğru değildir.
Normal, gelme açısı ve yansıma açısı
Işının yüzeye ulaştığı noktadan yüzeye dik çizilen yardımcı çizgiye normal denir. Normal gerçek bir ışın değildir; açıları belirlemek için kullanılır.
Gelme açısı, gelen ışın ile normal arasındaki açıdır. Yansıma açısı, yansıyan ışın ile normal arasındaki açıdır. Açı ölçümü yüzeyle değil, normalle yapılır.
Yansımada gelme ve yansıma açıları eşittir. Gelen ışın, normal ve yansıyan ışın aynı düzlemde bulunur. Yüzeye dik gelen ışın kendi yolu üzerinden geri yansır.
Gelen ışının yönü değiştiğinde yansıyan ışının yönü de bu ilişkiye uygun değişir. Aynayla bir duvardaki aydınlık bölgenin yerini değiştirmek, ışığın bu yön değişimine dayanır.
Dağınık yansımada kural bozulur mu?
Pürüzlü yüzeyin her küçük parçasının yönelimi farklıdır. Bu nedenle her noktada çizilen normal de farklı olabilir. Her noktada gelme ve yansıma açıları eşit olmasına rağmen, bütün ışınlar birlikte değerlendirildiğinde farklı yönlere yayılır.
Dolayısıyla düzgün ve dağınık yansıma farklı kurallara uymaz. Aynı yansıma ilişkisi, farklı yüzey yapıları üzerinde farklı sonuç verir. Bir yüzey modeli çizilirken pürüzlerin büyütülerek gösterilmesi, gerçek yüzeyin o kadar büyük çıkıntılara sahip olduğunu anlatmaz.
Hızlı Tekrar
Düzgün yüzey → paralel ışınların düzenli yansıması. Pürüzlü yüzey → farklı yönlere yansıma.
Açılar yüzey normalinden ölçülür; gelme açısı = yansıma açısı. Dağınık yansımada da bu ilişki geçerlidir.
Kaynakça ve Telif
Bu konu anlatımı, ilgili Millî Eğitim Bakanlığı Fen Bilimleri öğretim programı ve aşağıdaki bilimsel/eğitsel kaynaklardan doğrulanan bilgiler temelinde Fencim için özgün olarak hazırlanmıştır.
Başlıca Kaynaklar
Telif ve Kullanım Uyarısı
© Fencim — Tüm hakları saklıdır.
Fencim tarafından özgün olarak hazırlanan metinler ve Fencim'e ait özgün görsel çalışmalar; yazılı izin olmaksızın bütünüyle veya esaslı kısmıyla kopyalanamaz, yeniden yayımlanamaz ya da başka bir internet sitesinde/dijital platformda Fencim içeriği yerine kullanılamaz.
Üçüncü taraf kaynaklara, eserlere, markalara ve diğer fikrî mülkiyet unsurlarına ait haklar ilgili hak sahiplerine aittir.
Konuyu Anladın mı?
“Hızlı Tekrar” bölümünü okuduktan sonra metne bakmadan konunun ana fikirlerini kendi cümlelerinle açıklamayı dene. Metindeki bir örneği seçip hangi kavramı anlattığını söyle. Takıldığın noktada ilgili başlığa dönerek yeniden okuyabilirsin.